Asociación. Unha asociación é unha forma xurídica que se constitúe mediante acordo de tres ou máis persoas físicas ou xurídicas, que se comprometen a poñer en común coñecementos, medios e traballo para conseguir un obxectivo común, de interese xeral ou particular, e que se dotan duns estatutos para rexer o seu funcionamento interno. As asociacións son organizacións sen ánimo de lucro, polo que non poden repartir os beneficios entre os seus socios, e que se gobernan de maneira democrática. A maioría de asociacións son produtoras de non mercado, forman parte das Institucións sen Fins de Lucro ao Servizo dos Fogares na Contabilidade Nacional e intégranse no denominado terceiro sector. Tamén poden existir asociacións noutros sectores da Contabilidade Nacional, produtores de mercado (sociedades non financeiras e financeiras) e non de mercado (administracións públicas).
Cáritas Española. É a confederación oficial das entidades católicas de acción caritativa e social en España e integra ás Cáritas diocesanas e ás Cáritas parroquiais. Teñen dobre personalidade xurídica, civil e eclesiástica, e dependencia xerárquica da Conferencia Episcopal. Como entidade singular produtora non de mercado, na Contabilidade Nacional intégrase no sector de Institucións sen Fins de Lucro ao Servizo dos Fogares e forma parte do Terceiro Sector de Acción Social.
Centro Especial de Emprego. Empresa produtora de mercado, que ten como obxectivo a creación de emprego remunerado para persoas con discapacidade. Para obter a cualificación como centro especial de emprego, a empresa debe ter un persoal integrado polo menos nun 70% por traballadores discapacitados, ademais debe ter en persoal o necesario persoal técnico e de apoio que se requira. Os CEE poden adoptar calquera forma xurídica e ser privadas ou públicas. A lexislación distingue entre centros de iniciativa social e de centros de iniciativa empresarial (RD Lexislativo 1/2013).
Club Deportivo. É un tipo específico da forma xurídica de asociación que presenta todas as características propias das asociacións. O seu trazo diferenciador é a obrigación de estar adscritos como mínimo nunha federación deportiva rexional ou nacional para participar en eventos deportivos de carácter oficial. Os clubs conforman unha parte fundamental da base democrática de todo o sistema federativo do deporte oficial.
Comunidades e Mancomunidades de Montes Veciñais en Man Común (CMMVMC). As comunidades e mancomunidades de montes veciñais en man común incorpóranse en Galicia como entidades propias diferenciais no campo da Economía Social (É). Os montes veciñais en man común (MVMC) son unha forma de propiedade comunal propia de Galicia e son aqueles montes de titularidade de agrupacións veciñais, entendidas como grupos sociais e non como entidades administrativas. As entidades que as xestionan son as Comunidades de Montes veciñais en man común que se agrupan en forma de Mancomunidades.
Confraría de Pescadores. É unha corporación de dereito público, sen ánimo de lucro, que desenvolve funcións de representación do sector pesqueiro e de prestación de servizos, socorros e asistencia, incluídas diversas actividades económicas (fábricas de xeo, aprovisionamento de combustible, lonxas de venda de peixe e outras). A confraría de pescadores agrupa a armadores de buques de pesca e traballadores do sector extractivo, en representación paritaria nos órganos de goberno, elixidos democraticamente. Trátase dun produtor de mercado dentro do sector das sociedades non financeiras.
Cooperativa. É unha sociedade ou agrupación de persoas que se asocian, en réxime de libre adhesión e baixa voluntaria, para a realización de actividades empresariais, encamiñadas a satisfacer as súas necesidades e aspiracións económicas e sociais, con estrutura e funcionamento democrático, conforme aos principios formulados pola Alianza Cooperativa Internacional. Estes principios son: Adhesión voluntaria e aberta; Xestión democrática por parte dos socios; Participación económica dos socios; Autonomía e independencia; Educación, formación e información; Cooperación entre cooperativas, e Interese pola comunidade. A gran maioría das cooperativas son produtoras de mercado.
Cooperativa Agraria. Tamén denominada cooperativa agroalimentaria, agrupa a titulares de explotacións agrícolas, gandeiras, forestais ou actividades anexas. Poden ter como obxecto social o aprovisionamento de bens e servizos aos socios ou a comercialización en común dos seus produtos. Tamén poden formar pare das cooperativas agrarias, as sociedades agrarias de transformación e outras entidades análogas. É unha empresa produtora de mercado dentro do sector de sociedades non financeiras.
Cooperativa de Consumidores e Usuarios. Empresa produtora de mercado que ten por obxecto a subministración de bens e servizos para uso ou consumo dos socios/as e as persoas que con eles convivan. Tamén pode levar a cabo actuacións encamiñadas á defensa dos dereitos dos consumidores e usuarios.
Cooperativa de Crédito. Empresa produtora de mercado incluída no sector das sociedades financeiras cuxo obxecto consiste en servir ás necesidades financeiras dos seus socios e terceiros mediante o exercicio de actividades propias das entidades de crédito.
Cooperativa de Ensino. Empresa produtora de mercado que desenvolve actividades docentes e que pode adoptar a modalidade de cooperativa de consumidores e usuarios (cando asocia a pais e nais de alumnos ou aos propios alumnos) ou de cooperativa de traballo asociado (cando asocia ao profesorado e persoal non docente e de servizos).
Cooperativa de Explotación Comunitaria da Terra. Empresa produtora de mercado que asocia a titulares de uso e aproveitamento de terras ou outros bens inmobles, susceptibles de explotación agraria, que ceden os seus dereitos á cooperativa e que prestan ou non o seu traballo na mesma, podendo asociar tamén a outras persoas físicas que prestan o seu traballo na mesma.
Cooperativa de Segundo Grao. Sociedade cooperativa que se constitúe por, polo menos, dúas sociedades cooperativas de primeiro grao, con posibilidade de integrarse en calidade de socios outras persoas xurídicas, públicas ou privadas, ou empresarios individuais e que ten por obxecto promover, coordinar e desenvolver fins económicos comúns dos seus socios e reforzar e integrar a actividade económica dos mesmos.
Cooperativa de Traballo Asociado. É unha empresa produtora de mercado que ten por obxecto proporcionar aos seus socios postos de traballo, mediante o seu esforzo persoal e directo, a tempo parcial ou completo, a través da organización en común da produción de bens ou servizos para terceiros. Tamén poderá contar con socios colaboradores.
Cooperativa de Transportistas. Empresa produtora de mercado que asocia a persoas físicas e xurídicas, titulares de empresas do transporte ou profesionais que poidan exercer en calquera ámbito, a actividade de transportistas e teñen por obxecto a prestación de servizos e subministracións e a realización de operacións encamiñadas ao mejoramiento económico e técnico das explotacións dos seus socios. Tamén poden existir cooperativas de transporte de traballo asociado.
Cooperativa de Vivenda. É unha clase de cooperativa cuxo obxectivo social é o de proporcionar aos seus socios vivendas, locais e outros bens inmobles, adquirindo chan para construír e urbanizalo. As cooperativas de vivendas, como sociedades promotoras de vivendas, consolidáronse como unha das alternativas viables para acceder a unha vivenda alcanzable.
Cooperativa Mixta. Unha cooperativa mixta é aquela que realiza máis dunha actividade cooperativizada (traballo, servizos, consumo etc.)/ etc.), conforme ao acordado nos seus estatutos, cumprindo as finalidades propias de diferentes clases de sociedades cooperativas nunha soa cooperativa de primeiro grao.
Cruz Vermella Española. Cruz Vermella Española (CRE) é unha institución humanitaria, de carácter voluntario e de interese público, que forma parte do Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella, cuxo fin é aliviar a dor humana mediante atencións inmediatas de acordo a cada situación en particular. En España está considerada como unha Entidade Singular da Economía Social, produtora de non mercado.
Empresa de Inserción. Sociedades mercantil ou cooperativa, produtora de mercado, debidamente cualificada, que realiza calquera actividade económica de produción de bens e servizos, tendo como fin social a integración e formación sociolaboral de persoas en situación de exclusión social como tránsito ao emprego ordinario. En concreto di a exposición de motivos da lei que estas empresas de carácter social teñen por obxectivo, desenvolver unha actividade empresarial acompañada de actuacións sociais e de inserción social, para facer posible a inclusión sociolaboral de persoas excluídas para a súa posterior colocación en empresas convencionais ou en proxectos de autoemprego.
Entidade de Base Asociativa. Empresa produtora de mercado constituída, total ou parcialmente por profesionais sanitarios baixo diversas modalidades xurídicas, que establece unha relación contractual co servizo público de saúde para ofrecer servizos sanitarios a cambio dun financiamento capitativa.
Entidade sen Ánimo de Lucro. Son persoas xurídicas que se constitúen pola vontade de asociación ou creación dunha ou máis persoas físicas ou xurídicas para realizar actividades en beneficio de asociados, terceiras persoas ou a sociedade en xeral. As ESAL non perseguen a repartición de beneficios entre os seus membros. As formas xurídicas máis comúns son as asociacións e as fundacións, pero outras entidades da Economía Social tamén poden rexerse polo principio de non lucratividad (cooperativas, mutuas, etc.).
Entidade Singural. Na Economía Social española un pequeno grupo de entidades consideradas como singulares por posuír algúns trazos que as fan moi diferentes dos demais tipos de organizacións do sector, e que se compón de Cáritas, a Cruz Vermella Española e o Grupo Social ONCE. As características diferenciais máis destacadas destas entidades son que están reguladas por unha lexislación específica en cada caso.
Fundación. É unha organización constituída sen fin de lucro que, por vontade dos seus creadores, ten afectado de forma duradeira o seu patrimonio á realización de fins de interese xeral. O seu órgano de goberno é o Padroado, cuxa composición e modificación vén determinada polos seus estatutos. As fundacións non teñen socios e poden estar presentes en todos os sectores institucionais da Contabilidade Nacional, con excepción do sector "Fogares".
Grupo Social ONCE. O Grupo Social ONCE (GSO) está formado pola ONCE, Fundación ONCE e Ilunion cunha mesma identidade e unha prioridade claramente establecida: a plena inclusión e o acceso á vida independente das persoas cegas e con outras discapacidades en España e no mundo. É unha das Entidades Singulares da Economía Social recoñecidas en España.
Mutualidade. Mutua e Mutualidade son asociacións autónomas compostas por persoas físicas e xurídicas, que se agrupan de forma voluntaria coa perspectiva, esencialmente, de satisfacer necesidades comúns nos sectores do seguro (vida e non vida) e da previsión da saúde e cuxas actividades se desenvolven no mercado. As mutuas e mutualidades adminístranse en virtude dun principio de solidariedade entre os membros, que participan no goberno da empresa seguindo os principios de ausencia de accións, liberdade de admisión, fins non exclusivamente lucrativos, democracia, solidariedade e autonomía de xestión. Forman parte do sector de sociedades financeiras da Contabilidade Nacional.
Sociedade Agraria de Transformación. Son sociedades civís que teñen por finalidade a produción, transformación e comercialización de produtos agrícolas, gandeiros ou forestais, a realización de melloras no medio rural, a promoción e desenvolvemento agrario e a prestación de servizos comúns que sirvan a aquela finalidade. Os socios teñen obrigación de participar na actividade económica da sociedade; por iso, só poden ser socios destas sociedades as persoas que ostenten a condición de titular de explotación agraria ou traballador agrícola, e as persoas xurídicas que persigan fins agrarios.
Sociedade Laboral. Sociedade mercantil, produtora de mercado, anónima ou de responsabilidade limitada, constituída co obxecto de crear ou manter emprego estable para os seus socios, nos que a maioría do capital social é propiedade dos traballadores, que controlan os órganos directivos da empresa.
Terceiro Sector de Acción Social. Conxunto de organizacións de carácter privado, xurdidas da iniciativa cidadá ou social, baixo diferentes modalidades, que responden a criterios de solidariedade e de participación social, con fins de interese xeral e ausencia de ánimo de lucro, que impulsan o recoñecemento e o exercicio dos dereitos civís, así como dos dereitos económicos, sociais ou culturais das persoas e grupos que sofren condicións de vulnerabilidade ou que se atopan en risco de exclusión social.
CNAE. Clasificación Nacional de Actividades Económicas. O obxectivo desta clasificación é establecer un conxunto xerarquizado de actividades económicas que poida ser utilizado para favorecer a implementación de estatísticas nacionais que poidan ser diferenciadas de acordo con as actividades establecidas e clasificar unidades estatísticas e entidades segundo a actividade económica exercida.
Consumo final. Bens e servizos utilizados polos fogares individuais ou pola comunidade para satisfacer as súas necesidades ou desexos individuais ou colectivos.
Consumo intermedio. Bens e servizos utilizados no proceso de produción que se consomen dentro do período contable. Inclúe aprovisionamentos e outros gastos de explotación.
Contas Satélite. Cóntalas satélite son unha extensión do sistema de contas nacionais, comparten os seus conceptos básicos, definicións e clasificacións. Permiten ampliar a capacidade analítica da contabilidade nacional a determinadas áreas de interese socio-económico dunha maneira flexible e sen sobrecargar ou distorcer o sistema central.
Deflector do PIB. É un índice que permite medir a inflación. Calcúlase dividindo o PIB a prezos correntes (PIB nominal) entre o PIB a prezos constantes (PIB real).
Economía Social. Conxunto de empresas privadas organizadas formalmente, con autonomía de decisión e liberdade de adhesión, creadas para satisfacer as necesidades dos seus socios a través do mercado, producindo bens e servizos, asegurando ou financiando e nas que a eventual distribución entre os socios de beneficios ou excedentes, así como a toma de decisións non están ligados directamente co capital ou cotizacións achegados por cada socio, correspondendo un voto a cada un deles. A economía social tamén agrupa a aquelas entidades privadas organizadas formalmente con autonomía de decisión e liberdade de adhesión que producen servizos de non mercado a favor das familias, cuxos excedentes, se os houbese, non poden ser apropiados polos axentes económicos que as crean, controlan ou financian. A Economía Social está delimitada en España pola Lei 5/2011, do 29 de marzo, de Economía Social, e inclúe ás cooperativas, as mutualidades, as sociedades laborais, as empresas de inserción, os centros especiais de emprego, as confrarías de pescadores, as sociedades agrarias de transformación e as entidades singulares creadas polas normas específicas que se rexan polos principios orientadores delimitados pola lei. Galicia, no ámbito das súas competencias, desenvolveu a súa propia lexislación, a Lei 6/2016, do 4 de maio, da Economía Social de Galicia que incorpora, ademais das figuras anteriores, as Comunidades e Mancomunidades de Monte Veciñal en Man Común, formula asociativa propia da comunidade autónoma. Tamén poderán formar parte da Economía Social aquelas entidades que realicen actividade económica e empresarial cuxas regras de funcionamento responsan aos citados principios orientadores.
Enquisa de Poboación Activa (EPA). Enquisa realizada en 60.000 fogares con periodicidade trimestral. Estima o número de persoas paradas que están a buscar traballo.
Fronteira da produción. Toda a produción realmente destinada ao mercado para a súa venda ou troco. Incluíndo así mesmo todos os bens ou servizos fornecidos gratuitamente aos fogares individuais, ou proporcionados colectivamente á comunidade polas unidades gobernamentais ou as Institucións sen Fins de Lucro ao Servizo dos Fogares (ISFLSH).
ICNPO.É o sistema internacional de clasificación de entidades non lucrativas polas súas siglas en inglés (International Classification of Non-profit Organizations) recomendado por Nacións Unidas para organizar as devanditas organizacións segundo a súa actividade.
Índice de prezos. É un número índice que para un período de tempo mide a evolución do nivel de prezos dunha economía. Os índices de prezos máis utilizados son o índice de prezos ao consumo (IPC), o deflector do PIB, o índice de prezos industriais e o índice de prezos agrarios.
Índice de Prezos ao Consumo (IPC). É un índice que valora a evolución dos prezos dun conxunto de bens e servizos adquiridos polos consumidores nun período determinado. Para representar este conxunto de bens o INE selecciona unha "canastra" de 479 artigos distribuídos en 12 grupos. O IPC permite medir a inflación.
Inflación. Proceso xeneralizado e persistente de alza do nivel xeral de prezos.
Inflación de custos. É a inflación provocada por un empuxón dos custos nun ou varios factores produtivos.
Inflación de demanda. É a inflación producida por un tirón da demanda.
Inflación subxacente. a inflación expresada polo IPC sen tomar en consideración os alimentos non elaborados nin os produtos enerxéticos.
Institucións sen Fins de Lucro ao Servizo dos Fogares (ISFLH). Son as institucións sen fins de lucro dotadas de personalidade xurídica, que serven aos fogares e que son produtores non de mercado privadas. Os seus recursos principais proceden de contribucións voluntarias en efectivo ou en especie efectuadas polos fogares na súa calidade de consumidores, de pagos das administracións públicas e de rendas da propiedade. Con frecuencia a este sector institucional do sistema económica coñéceselle co nome de terceiro sector.
Paro estacional. É o paro que está vinculado aos ciclos naturais de actividade, como o sector agrario ou turístico.
Paro friccional. É un paro independente do nivel de demanda agregada e correspóndese con múltiples factores: imperfeccións do mercado de traballo, tempo de espera, asimetrías informativas etc. É un paro de curto prazo que non adoita pasar o 4%.
Paro rexistrado. É un rexistro administrativo das persoas que están inscritas nas oficinas públicas de emprego en demanda de traballo o último día de cada mes.
Poboación activa. Conxunto de persoas que integran o mercado de traballo, empregadas e paradas.
Poboación inactiva. Conxunto de persoas que nin traballan nin buscan traballo. Non forman parte do mercado de traballo.
Poboación ocupada. Conxunto de persoas que se atopan realizando algunha actividade económica dentro da fronteira da produción.
Poboación parada. Persoas que integran o mercado de traballo que non teñen emprego nin actividade económica, pero están a buscalo.
Produción de mercado. É aquela proxectada para a venda a prezos economicamente significativos, entendendo como tales os que inflúen de xeito significativo nas cantidades que os produtores están dispostos a ofrecer e nas cantidades que os compradores desexan comprar. Un produtor é "de mercado" cando a súa produción principal está orientada ao mercado: as sociedades non financeiras, as financeiras e os produtores do sector institucional "Fogares".
Produción non de mercado. É a produción fornecida aos fogares ou á comunidade no seu conxunto polo goberno ou as ISFLSH de forma gratuíta ou a prezos economicamente non significativos. O goberno e as ISFLSH son produtores non de mercado.
Produto Interior Bruto (PIB). O PIB a prezos de mercado (PIB nominal) medido en unidades monetarias é o valor total de todos os bens e servizos finais producidos nun territorio ou país nun período de tempo determinado. Exclúe, por tanto, todos os bens e servizos intermedios, así como aqueles que quedan fóra da fronteira da produción. Pero, en principio inclúe as actividades de produción que non se son directamente observadas.
RETA. Réxime Especial de Traballadores Autónomos no que deben estar rexistradas todas aquelas persoas que realicen de forma habitual, persoal e directa unha actividade económica a título lucrativo, e sempre que o desempeño desta actividade non estea suxeita a contrato de traballo por ningunha empresa.
RGSS. Réxime Xeral da Seguridade Social.
Taxa de actividade. (Poboación activa / Poboación en idade laboral) x 100
Taxa de crecemento. É a variación porcentual do Produto Interior Bruto (PIB) dun país entre un ano e o seguinte.
Taxa de emprego. (Poboación ocupada / Poboación en idade laboral ) x 100
Taxa de paro. (Poboación parada / Poboación activa) x 100
Terceiro Sector. No seu sentido máis amplo está formado por todos os produtores non de mercado integrados no sector institucional de ISFLSH. A gran maioría dos devanditos produtores son asociacións e fundacións e, dentro deste colectivo, destaca o terceiro sector de acción social, o cultural e o deportivo.
Terceiro Sector de Acción Social. Son aquelas organizacións de carácter privado, xurdidas da iniciativa cidadá ou social, baixo diferentes modalidades, que responden a criterios de solidariedade e de participación social, con fins de interese xeral e ausencia de ánimo de lucro, que impulsan o recoñecemento e o exercicio dos dereitos civís, así como dos dereitos económicos, sociais ou culturais das persoas e grupos que sofren condicións de vulnerabilidade ou que se atopan en risco de exclusión social.
Valor Engadido Bruto (VEB). É o valor da produción menos o valor do consumo intermedio realizado. Se tamén se resta o consumo de capital fixo obtense o Valor engadido neto (VEN). O VAB mide a contribución feita ao PIB por unha unidade de produción, industria ou sector. Na Contabilidade Nacional é o saldo contable da conta de produción.
Vendas netas. Ou importe neto da cifra de negocios, son as vendas de bens e prestacións de servizos despois de deducir dos devanditos importes calquera tipo de desconto, bonificación, ou redución sobre vendas, así como o IVE e outros impostos que se repercuten ao cliente. Non inclúen os "outros ingresos de explotación, nin outros resultados de explotación.
Voluntariado. A Organización Internacional do Traballo (OIT) define o traballo voluntario como traballo non remunerado e non obrigatorio, é dicir, tempo sen remuneración que as persoas dedican a actividades, xa sexa a través dunha organización ou directamente para outras persoas que non pertencen ao fogar do voluntario. Sinala a OIT que só o traballo voluntario a través dunha organización e realizado por institucións sen fins de lucro pode ser considerado en cóntaa satélite das institucións sen fins de lucro.